HomeStudyCách dùng bài này
Bài gồm 5 dạng. Với mỗi dạng, em đọc theo thứ tự: nhận biết → hướng làm → ví dụ (tự làm trước, rồi mới xem lời giải) → bẫy hay gặp.
- Đọc biểu đồ, tìm tỉ lệ còn thiếu: Dạng 1.
- Từ tỉ lệ tính số lượng, số đo góc: Dạng 2.
- Từ bảng tính tỉ lệ để vẽ: Dạng 3.
- Từ số đo góc tính tỉ lệ: Dạng 4.
- Phân tích, ra quyết định: Dạng 5.
Dạng 1. Đọc biểu đồ, tìm tỉ lệ còn thiếu Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Biểu đồ biểu diễn vấn đề gì"
- "có bao nhiêu đối tượng"
- "tỉ lệ của … là bao nhiêu"
Hướng làm
- Bước 1
Đọc tên biểu đồ và chú thích
Ghi tỉ lệ từng đối tượng.
- Bước 2
Tỉ lệ còn thiếu \(= 100\% -\) tổng các tỉ lệ đã biết.
Ví dụ 1
Biểu đồ "Môn học yêu thích của học sinh lớp 7A" (Hình 1 Lý thuyết) có Toán 35%, Anh 30%, Văn 20% và phần Khác. Tính tỉ lệ phần Khác và cho biết môn nào được yêu thích nhất.
Lời giải:
Khác: \(100\% - 35\% - 30\% - 20\% = 15\%\).
Tỉ lệ lớn nhất là \(35\%\): Toán được yêu thích nhất.
Đáp số: Khác 15%; Toán
Dạng 2. Từ tỉ lệ tính số lượng, số đo góc Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- Biết tổng số người (tiền, sản phẩm).
- Biết tỉ lệ một phần.
Hướng làm
- Bước 1
Số lượng \(=\) tổng \(\times\) tỉ lệ \(: 100\).
- Bước 2
Góc hình quạt \(=\) tỉ lệ \(\times 3{,}6^\circ\).
Ví dụ 2
Lớp 7E có 45 học sinh; biểu đồ hình quạt cho biết 40% số bạn đi học bằng xe đạp. Có bao nhiêu bạn đi xe đạp? Hình quạt "xe đạp" có số đo góc bao nhiêu?
Lời giải:
Số bạn đi xe đạp: \(45 \cdot 40 : 100 = 18\) bạn.
Góc hình quạt: \(40 \cdot 3{,}6^\circ = 144^\circ\).
Đáp số: 18 bạn; \(144^\circ\)
Số bạn đi xe đạp là 40 vì tỉ lệ là 40%.
40% là tỉ lệ, không phải số người. Phải nhân với tổng số: \(45 \cdot 40\% = 18\).
Dạng 3. Từ bảng tính tỉ lệ để vẽ biểu đồ Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Hãy biểu diễn dữ liệu từ bảng thống kê vào biểu đồ hình quạt tròn"
Hướng làm
- Bước 1
Tính tổng
Tính tỉ lệ từng phần
Kiểm tổng tỉ lệ bằng 100%.
- Bước 2
Tính góc (nếu vẽ bằng thước đo góc)
Vẽ, ghi tên, chú thích, phần trăm.
Ví dụ 3
Kết quả bình chọn đồ uống của 30 bạn: nước cam 12, sữa 9, trà 6, nước lọc 3. Tính tỉ lệ phần trăm từng loại để vẽ biểu đồ hình quạt.
Lời giải:
Tổng: \(12 + 9 + 6 + 3 = 30\).
Nước cam: \(12 : 30 = 40\%\)
Sữa: \(9 : 30 = 30\%\)
Trà: \(6 : 30 = 20\%\)
Nước lọc: \(3 : 30 = 10\%\).
Kiểm tra lại: \(40 + 30 + 20 + 10 = 100\).
Đáp số: 40%, 30%, 20%, 10%
Dạng 4. Từ số đo góc tính tỉ lệ Nâng cao
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- Đề cho số đo góc của hình quạt.
Hướng làm
- Bước 1
Tỉ lệ \(=\) góc \(: 3{,}6\) (vì \(360^\circ\) ứng với 100%).
Ví dụ 4
Một hình quạt có góc \(90^\circ\). Phần đó chiếm bao nhiêu phần trăm?
Lời giải:
\(90 : 3{,}6 = 25\)
Tức \(25\%\) (một phần tư hình tròn).
Đáp số: 25%
Dạng 5. Phân tích, ra quyết định Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Hãy phân tích dữ liệu"
- "nên mua loại nào nhiều nhất"
Hướng làm
- Bước 1
Nêu vấn đề, số đối tượng
Cao nhất, thấp nhất
Các phần bằng nhau
Tương quan.
- Bước 2
Quyết định theo tỉ lệ: phần lớn nhất ưu tiên nhiều nhất
Phần nào có tỉ lệ thì vẫn cần có mặt.
Ví dụ 5
Biểu đồ món ăn sáng yêu thích của lớp 7G: bánh mì 45%, xôi 30%, phở 15%, cháo 10%. Nếu lớp tổ chức ăn sáng chung, nên chuẩn bị món nào nhiều nhất? Món nào ít nhất?
Lời giải:
Bánh mì chiếm tỉ lệ cao nhất (45%), gần một nửa lớp: chuẩn bị nhiều nhất.
Cháo thấp nhất (10%): chuẩn bị ít nhất, nhưng vẫn nên có vì có bạn thích.
Kết luận: nhiều nhất bánh mì; ít nhất cháo
Tổng kết các dạng
Công thức
| Muốn tìm | Cách tính |
|---|---|
| Tỉ lệ một phần | Số liệu : tổng × 100% |
| Tỉ lệ còn thiếu | 100% − các tỉ lệ đã biết |
| Số lượng | Tổng × tỉ lệ : 100 |
| Góc hình quạt | Tỉ lệ × 3,6° |
| Tỉ lệ từ góc | Góc : 3,6 |