HomeStudyCách dùng bài này
Bài gồm 5 dạng. Với mỗi dạng, em đọc theo thứ tự: nhận biết → hướng làm → ví dụ (tự làm trước, rồi mới xem lời giải) → bẫy hay gặp.
- "Dữ liệu nào định tính, định lượng": Dạng 1.
- Đếm, tính tổng, tìm số còn thiếu từ bảng: Dạng 2.
- Tính trung bình: Dạng 3.
- "Dữ liệu có đại diện không": Dạng 4.
- "Dữ liệu có hợp lí không": Dạng 5.
Dạng 1. Phân loại dữ liệu Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Phân loại các dữ liệu dựa trên tiêu chí định tính, định lượng"
Hướng làm
- Bước 1
Xét từng cột (từng loại dữ liệu), bỏ qua cột STT.
- Bước 2
Là số đo, số đếm: định lượng.
Không là số: định tính (ghi thêm có sắp được thứ tự hay không nếu đề hỏi).
Ví dụ 1
Phân loại các dữ liệu: a) Cân nặng (kg) của các bạn tổ 1: 38; 41; 40. b) Phương tiện đến trường: xe đạp, xe buýt, đi bộ. c) Mức độ hài lòng với bữa trưa: rất hài lòng, hài lòng, không hài lòng.
Lời giải:
a) Cân nặng là số đo: định lượng.
b) Không là số, không sắp được thứ tự: định tính.
c) Không là số, sắp được thứ tự (từ hài lòng nhiều đến ít): định tính.
Đáp số: a) định lượng; b), c) định tính (c sắp được thứ tự)
"Mức độ hài lòng" sắp được thứ tự nên là định lượng.
Sắp được thứ tự không làm nó thành số. Vẫn là định tính, loại sắp được thứ tự.
Dạng 2. Đọc bảng: đếm, tính tổng, tìm số còn thiếu Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Có bao nhiêu …"
- "tính tổng số …"
- "sĩ số lớp"
Hướng làm
- Bước 1
Xác định cột định lượng cần cộng, hoặc đếm số lần xuất hiện của một giá trị định tính.
- Bước 2
Tổng các nhóm = tổng số đối tượng
Số còn thiếu = tổng số − các nhóm đã biết.
Ví dụ 2
Lớp 7D có 36 học sinh, mỗi bạn chọn một loại quả yêu thích: cam 12 bạn, xoài 9 bạn, chuối 8 bạn, còn lại chọn ổi. Có bao nhiêu bạn chọn ổi?
Lời giải:
Số bạn chọn ổi \(= 36 - 12 - 9 - 8 = 7\).
Thử lại: \(12 + 9 + 8 + 7 = 36\).
Đáp số: 7 bạn
Dạng 3. Tính trung bình Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Độ tuổi trung bình"
- "điểm trung bình"
Hướng làm
- Bước 1
Cộng tất cả các giá trị (định lượng).
- Bước 2
Chia cho số giá trị (số bạn), không chia cho số loại giá trị khác nhau.
Ví dụ 3
Điểm kiểm tra của 8 bạn: 6; 7; 7; 8; 9; 10; 9; 8. Tính điểm trung bình.
Lời giải:
Tổng: \(6 + 7 + 7 + 8 + 9 + 10 + 9 + 8 = 64\).
Trung bình: \(64 : 8 = 8\).
Đáp số: 8 điểm
Chia cho 5 vì có 5 mức điểm khác nhau (6, 7, 8, 9, 10).
Chia cho số bạn là 8. Điểm lặp lại vẫn được tính mỗi lần.
Dạng 4. Tính đại diện Lớp 7
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Dữ liệu trên có đại diện cho … không?"
- "cách chọn mẫu nào hợp lí"
Hướng làm
- Bước 1
Xác định toàn bộ đối tượng cần kết luận (cả lớp, cả trường, cả khối).
- Bước 2
So với nhóm được hỏi: có thiếu thành phần nào không, có thiên về một nhóm không.
Ví dụ 4
Để tìm hiểu thời gian tự học ở nhà của học sinh khối 7, bạn Nam chỉ hỏi các bạn trong đội tuyển học sinh giỏi. Dữ liệu có đại diện cho học sinh khối 7 không?
Lời giải:
Đối tượng cần kết luận: toàn bộ học sinh khối 7.
Nhóm được hỏi chỉ gồm đội tuyển, thường tự học nhiều hơn các bạn khác: nhóm này thiên lệch.
Nên chọn ngẫu nhiên một số bạn ở mỗi lớp của khối 7.
Kết luận: không đại diện
Dạng 5. Tính hợp lí của dữ liệu Nâng cao
Nhận biết
Đề có một trong các dấu hiệu:
- "Dữ liệu nào không hợp lí"
- Có bảng tỉ lệ phần trăm.
- Có bảng có tổng số.
Hướng làm
- Bước 1
Cộng các phần: tỉ lệ phải đủ \(100\%\), số lượng phải bằng tổng số.
- Bước 2
Soát từng giá trị với thực tế và với đúng loại dữ liệu của cột.
Ví dụ 5
Một bảng ghi tỉ lệ học sinh chọn các môn thể thao: bóng đá 40%, cầu lông 35%, bơi 30% (mỗi bạn chọn đúng một môn). Bảng có hợp lí không?
Lời giải:
Tổng: \(40\% + 35\% + 30\% = 105\% > 100\%\).
Mỗi bạn chọn đúng một môn nên tổng phải bằng \(100\%\): bảng không hợp lí.
Kết luận: không hợp lí
Tổng kết các dạng
Thấy gì, làm gì
| Câu hỏi | Cách làm |
|---|---|
| Định tính hay định lượng? | Từng cột: là số đo, số đếm hay không |
| Tổng số, số còn thiếu | Cộng các nhóm; lấy tổng trừ các nhóm |
| Trung bình | Tổng các giá trị : số giá trị |
| Có đại diện không? | So nhóm được hỏi với toàn bộ đối tượng |
| Có hợp lí không? | Tổng phần trăm, tổng số, giá trị thực tế |